Trang chủ  |  Liên hệ  |  Hỏi đáp  |  Liên kết website [Đăng nhập]
Số liệu thống kê
Hộp thư góp ý
Lịch làm việc
 
Tìm kiếm

 

Dịch vụ công - Tỉnh Hậu Giang
Thống kê truy cập
Đang truy cập 117
Lượt đã truy cập 3547550
Lịch sử văn hóa
24/11/2010  
Di tích lịch sử địa điểm Mỹ Diệm tàn sát đồng bào khi lập Khu trù mật Vị Thanh – Hỏa Lựu
      
 

       Sau khi đặt xong nền thống trị đất nước ta, thực dân Pháp bắt đầu phân chia các đơn vị hành chính cai trị. Lục tỉnh Nam Kỳ được chia thành nhiều tỉnh nhỏ. Chợ Cái Nhum ( Vị Thanh ) nằm trong địa phận huyện Long Mỹ tỉnh Rạch Giá. Năm 1952, huyện Long Mỹ được chuyển về tỉnh Cần Thơ.


       Năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm đổi tên tỉnh Cần Thơ thành tỉnh Phong Dinh. Lúc đó, Vị Thanh, Hỏa Lựu là 2 xã của quận Long Mỹ, tỉnh Phong Dinh, đất đai khá màu mỡ, có đường giao thông thủy bộ (tỉnh lộ 31 - nay là quốc lộ 61 và kinh xáng Xà No) thuận lợi cho việc triển khai thực hiện các kế hoạch quân sự và phát triển kinh tế. Nhằm đối phó với lực lượng cách mạng, chính quyền Sài Gòn đã tiến hành lập khu trù mật, gom dân để kiểm soát, cắt đứt mọi nguồn cung cấp và sự liên hệ giữa nhân dân với cán bộ cách mạng.


       Để chuẩn bị cho việc xây dựng, Mỹ Diệm đã cho quân càn quét, đuổi nhà, gom dân tập trung về khu trù mật và các nơi qui định. Chỉ trong tháng 5-1959 địch mở 800 cuộc càn quét lớn nhỏ và trên 100 cuộc biệt kích, tiến hành đuổi nhà trong 16 xã của Long Mỹ gồm 11.876 gia đình, có 86 ấp bị đuối sạch. Cùng lúc đó, Diệm ban hành Luật 10/59, với phương châm nhà giết lầm còn hơn bỏ sót '', lê máy chém về Long Mỹ để chém giết đồng bào ta. Chính Trần Lệ Xuân đích thân về đây động viên, khích lẹ bọn tay sai thẳng tay chém những người bị tình nghi và ra giá mua một mật người từ 500 đến 700 đồng. Chúng giết người bằng nhiều hình thức dã man: moi gan lấy mật, chặt đầu: khoét hậu môn rút ruột rồi xô cho chạy, mổ bụng lấy thai để diệt cộng sản từ trong trứng, xâu tay hằng chục người xô xuống sông. Ba điểm chúng giết người nhiều nhất là: sân banh Long Mỹ, cua quẹo Vị Thanh, chợ Nàng Mau, cầu Long Mỹ. Tại cầu Long Mỹ (trong một đêm) chúng giết 173 người, ở Vị Thanh giết chết 70 người, ở xã Vĩnh Thuận Đông giết chết 84 người, ở chợ Nàng Mau, xã Vị Thủy có hố chôn tập thể 60 người, tại Voi Bần (ngang chợ Hỏa Lựu) có hố chôn tập thể 9 người...


       Song song đó, Mỹ Diệm ra sức tuyên truyền chế độ ''Cộng hòa'', ''Đảng Cần Lao nhân vị'', sức mạnh Hoa Kỳ, gây tâm lý sợ Mỹ, làm tê liệt ý chí đấu tranh cách mạng, tạo ra tâm lý cầu an, yên phận, qui thuận ''Quốc gia'' v.v... hòng biến khu trù mật thành ''Thị Tứ'' phồn hoa giả tạo. Phổ biến sách báo, phim ảnh đồi trụy, phản động biến nơi này thành nơi ăn chơi, sa đọa, rượu chè, xì ke, ma túy, mãi dâm v.v... để lung lạc về tư tưởng, đạo đức, thuần phong mỹ tục...

 

Mỹ Diệm huy động 20.000 người xây dựng Khu trù mật


       Khi các bước đã được chuẩn bị, ngày 12-9-1959 Mỹ - Diệm khởi công xây dựng khu trù mật, trung bình mỗi ngày chúng huy động từ 10.000 đến 12.000 dân công, có lúc cao điểm lên đến 20.000 người. Diệm ra lệnh huy động số thanh niên, trung niên từ 18 đến 45 tuổi của các tỉnh miền Tây để đi xây dựng khu trù mật, bất kể người ốm đau, tàn tật cũng phải lao động mỗi người 15 ngày công, ai không đi thì phải đóng tiền. Dân công hoàn toàn tự túc về ăn, ở và phương tiện lao động. Trên một phạm vi nhỏ hẹp hằng ngàn người sống chen chúc, khát không đủ nước uống, lại phải lao động vất vả trong mùa nắng nóng bức nên nhiều người bị bệnh dịch tả, ngất xỉu. Tại khu Hồ Sen có gần 80 đồng bào bị chết, ốm đau, kiệt sức. Hằng trăm công vườn cây ăn trái, ruộng lúa sắp đến ngày thu hoạch bị chặt phá, hàng ngàn mồ mã bị đào xới. Mỹ Diệm huy động hơn 1 triệu ngày công để lấy 2.600.000 mét khối đất san lấp mặt bằng và đắp mở rộng con đường từ Vị Thanh - Hỏa Lựu.
 

       Đồ án thiết kế khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu được giao cho kiến trúc sư Ngô Viết Thụ - một kiến trúc sư có tên tuổi - đảm nhiệm. Theo đó, toàn bộ khu trù mật dài khoảng 7km, chiều rộng lấy kinh Xà No làm trung tâm, mỗi bên rộng 2 km, được chia là 4 khu chính: khu Vị Thanh, khu Hỏa Lựu, khu Giữa, khu Bắc Xà No. Mỗi khu chia là 4 tiểu khu: tiểu khu hành chính, tiểu khu công thương, tiểu khu xã hội, tiểu khu gia cư. Mỗi tiểu khu được chia làm nhiều lô, mỗi lô chia làm nhiều ô, mỗi ô lại chia thành 10 khoảnh đất nhỏ, mỗi khoảnh dài 90 m, rộng 45 m. Các gia đình được ghép lại thành ngũ gia liên bảo (5 gia đình lập 1 liên gia), có liên gia trưởng và liên gia phó để kiểm tra, theo dõi các gia đình trong liên gia mình. Mỗi gia đình trong khu trù mật phải có tờ khai ghi rõ họ tên, tuổi, nghề nghiệp và có dán ảnh từng người. Người dân đi đâu, làm gì đều phải báo với liên gia trưởng, trưởng ấp. Đi, về phải đúng giờ giấc quy định và ra vào ở một cổng theo quy định. Ngoài cùng toàn khu trù mật còn bao bọc một con kênh rộng 6 mét, sâu 3 mét. ở khu trù mật chúng quản lý hàng hóa, lương thực của nhân dân rất chặt chẽ, xây đựng một kho lúa công cộng, mỗi gia đình chỉ nhận đủ lúa ăn trong tháng, còn lại phải nhập vào kho. Người dân sống trong khu trù mật bị theo dõi, kiểm soát 5 khâu: ra vào, đi lại, ăn ở, thu nhập,...


       Về quân sự, chúng có một đại đội biệt kích thuộc biệt khu U Minh đóng ở đầu cầu chợ Cái Nhum, một đại đội dân vệ canh gác vòng ngoài, bên trong chúng trang bị cho các cụm thanh niên Cộng hòa, phối hợp với cơ quan mật vụ lùng sục suốt ngày đêm; ngoài ra chúng còn tổ chức Đảng Cần Lao nhân vị, Thanh niên Cộng hòa, Phụ nữ Liên đới, cuộc sống của người dân bị kềm kẹp gắt gao, vì vậy bà con thường mỉa mai gọi là khu “trào mật''.

 

Qui hoạch nhà Khu trù mật


       Sau sáu tháng ráo riết thi công, tuy mới xây dựng được một phần ba công trình, nhưng ngày 12-3-1960 chúng vội vã tổ chức khánh thành khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu. Vì Ngô Đình Diệm đã thấy tình thế khu trù mật bị nguy cơ sụp đổ và để trấn an bọn tay sai đang hoang mang trước cuộc nổi dậy của gần 40 gia đình ở khu Hồ Sen đêm 23-2-1960 đòi trở về ruộng vườn cũ. Ngô Đình Diệm đích thân cắt băng khánh thành và đăng đàn thuyết pháp, đề cao ''quốc sách số 1'' này.


       Nắm rõ âm mưu của chúng, tháng 7-1958. Thường vụ Tỉnh ủy triệu tập cuộc họp Huyện ủy để vạch rõ âm mưu thâm độc và đề ra chủ trương, phương châm, phương pháp đấu tranh, đẩy mạnh 3 mũi giáp công đánh địch hỗ trợ đắc lực cho phong trào quần chúng đấu tranh chống địch gom dân vào khu trù mật.


       Ngày 20-5-1959, ngay sau khi Diệm ra lệnh đuổi nhà thờ Ba Voi (Vị Thanh), được cơ sở ta hướng dẫn, 80 giáo dân có cả linh mục kéo đến trụ sở tề xã đòi hủy bỏ lệnh và nếu không được giải quyết, sẽ kéo lên Sài Gòn đấu tranh. Tháng 9-1959, Ban trị sự Cao Đài (chi phái Bến Tre) và hằng trăm tín đồ kéo đến tề xã Vị Thanh đấu tranh chống địch cuốc phá mồ mả của đồng bào. Hằng ngàn người đấu tranh chống cào nhà, đốn cây phá vườn, chống đi xâu. Nhiều chị em phụ nữ đấu tranh đòi chồng con em không đi lính trở về với gia đình. Để hỗ trợ cho các cuộc đấu tranh quần chúng, ta diệt những tên ác ôn như: cảnh sát Trọng, tên Quang liên toán trưởng thanh niên cộng hòa ở Hỏa Lựu.


       Các cuộc đấu tranh của quần chúng chống địch dỡ nhà gom dân diễn ra quyết liệt, chúng kéo sập nhà lấy lý do còn phải thu dọn nên không chịu đi, nhiều gia đình chạy vào sâu trong đồng dựng chòi ở, địch đốt nhà này dân dựng nhà khác hằng chục lần, có gia đình xuống ghe sống lênh đênh trên sông nước, kiên quyết không vào khu trù mật. Nhiều gia đình bị địch bắt ép vào khu trù mật đã đào hầm bí mật làm vách đôi trong nhà để nuôi chứa cán bộ hoạt động, nhân dân còn tích cực vận động binh sĩ nới lỏng sự kìm kẹp, tuyên truyền lôi kéo xây dựng cơ sở nội tuyến trong binh sĩ địch, như: anh Châu Kên, Hai Bé, Ba Phương (Ba Còi) v.v...


       Vào tháng 12-1959 Đảng bộ, quân dân Long Mỹ tiếp nhận Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng là động lực mạnh mẽ thúc đẩy phong trào đấu tranh trong huyện càng quyết liệt hơn. Tháng 2-1960, lực lượng vũ trang được nhân dân hướng dẫn đã tập kích vào Hồ Sen (Hỏa Lựu) trung tâm khu trù mật đã gây tác động trong binh sĩ địch và tạo ra tiếng vang lớn trong nhân dân. Lấy cớ không đảm bảo an ninh, đồng bào kiên quyết đấu tranh đòi trở về ruộng vườn cũ làm ăn, bất chấp sự ngăn cản của địch.


       Đêm 14-9-1960 lệnh Đồng Khởi được phát ra, lực lượng vũ trang của ta tập kích đánh chiếm nhiều nơi. Phối hợp với nhân dân và binh sĩ yêu nước trong khu trù mật và 12 điểm tập trung đã nhất tề nổi dậy lùng sục bắt bọn tay sai ác ôn giao cho cách mạng, đốt cờ, xé ảnh Diệm, lột bảng khẩu hiệu, phá rào, phá cổng trở về xóm ấp cũ. Tiếng reo hò, tiếng mõ, tiếng súng vang động, tạo nên một khí thế cách mạng, sức mạnh ''tức nước vỡ bờ''. Ngoài đánh vào, trong nổi dậy làm cho kẻ thù ở khu trù mật bị tê liệt.


       Cao trào Đồng Khởi phát triển mạnh mẽ, chỉ trong 25 ngày đêm (từ 14-9 đến 8-10-1960) với 2 cao điểm, bằng 3 mũi giáp công đã bao vây, tiêu diệt, bức hàng, bứt rút hàng chục đồn bót địch, thu trên 150 súng các loại và nhiều quân trang, quân dụng, giải tán hàng trăm tên thanh niên cộng hòa, thanh niên bảo vệ nông thôn, phụ nữ liên đới, bắt, diệt, trấn áp hàng trăm tên tề điệp, làm tan rã hệ thống kìm kẹp của Mỹ Diệm, ta giải phóng hoàn toàn 5 xã (Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Long Bình, Vĩnh Tường, Long Phú) trên 2/3 đất đai và 415 dân số trong huyện được giải phóng. Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu của Mỹ Diệm bị phá cơ bản ''quốc sách số 1'' của chúng đã bị thất bại thảm hại.


       Sau thắng lợi Đồng Khởi 1960, quân dân Long Mỹ đã trưởng thành về nhiều mặt, có một dũng khí mới, quyết tâm mới: sẵn sàng bước vào trận chiến mới đầy gian khổ, hy sinh.


       Để khắc sâu tội ác và giáo dục nhân dân ta nhất là thế hệ trẻ về lòng căm thù đối với Mỹ ngụy lập khu trù mật Vị Thanh – Hỏa Lựu, nên Bộ Văn hóa thông tin ra quyết định số 2327/QĐ/VH, ngày 2-8-1997 công nhận ''Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu di tích tội ác Mỹ Diệm tàn sát đồng bào'' là di tích lịch sử cấp Quốc gia.

 

Nhà trưng bày Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu


       Hiện nay, những hình ảnh tái hiện về Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu được trưng bày tại Nhà trưng bày Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu, số 08 đường Hồ Xuân Hương, khu vực 4 phường I, thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang.

 

Ảnh: Máy chém Luật 10/59 tại Nhà trưng bày
 

Ban biên tập
Tin liên quan:
THÔNG BÁO
ẢNH HOẠT ĐỘNG
VIDEO HOẠT ĐỘNG
LIÊN KẾT WEBSITE

  

 
© Bản quyền thuộc: Ủy ban Nhân dân Thành phố Vị Thanh - Hậu Giang
Địa chỉ: Số 425, đường Trần Hưng Đạo, Khu vực 3, Phường I, Thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang
Điện thoại: 0711.3876315 - Fax: 0711.3870609 - Email: vithanh@haugiang.gov.vn